Müşahit El Rehberi

Müşahit El Rehberi

Pratik Gönüllü Rehberi

31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimleri Müşahit Rehberi

 

Müşahit kimdir?

Gönüllü Sandık Müşahidi, seçim günü sandık kurulunun toplanmasından itibaren oy verme, sayım, döküm, tasnif ve tutanakların tutulması gibi tüm süreçleri izleyerek, sandık kurulunun görevini kanuna uygun şekilde, şeffaf ve tarafsız olarak yürütülüp yürütülmediğini denetler; gerekirse uyarıda bulunur, şikayet ve itiraz hakkını kullanır.

Sandık başı işlemlerini takip etmek üzere, siyasi partiler ve bağımsız adaylar müşahit gönderebilirler (298 Sayılı Seçim Kanunu, Madde 25).

Müşahit, sandık kurulunun 298 Sayılı Seçim Kanunu’na aykırı uygulamaları olduğunu gözlediği durumda şikâyet ve itiraz etmeye yasal olarak yetkilidir (298 Sayılı Seçim Kanunu, Madde 110 ve Madde 128).

 

Nasıl Müşahit olunur?

Müşahit olabilmek için seçime katılan bir siyasi partiden müşahit belgesi temin etmek gerekir. O partiye üye olunması gibi bir zorunluluk yoktur. Müşahit, seçim günü müşahit olarak görev yapabilmek için müşahit başvurulan parti tarafından verilmiş müşahit görev belgesini yanında bulundurmalıdır.

Gönüllü sandık müşahidi olmak için sandik.oyveotesi.org adresinden başvuru yapmalısınız.

Oy ve Ötesi müşahit ihtiyacı olan sandıkları gözeterek başvurunuzu değerlendirir ve sizi gönüllü müşahit olarak bir sandığa atar.

Oy ve Ötesi, seçim günü sandık başında görev yapabilmeniz için gerekli olan ve bir siyasi parti ya da bir bağımsız aday tarafından verilen müşahit görev belgesini sağlar.

 

Müşahidin görevleri nelerdir?

  • Seçim ve sayım sürecini gözlemler,
  • Gerekli hallerde sözlü ve yazılı şikayet mekanizmalarını harekete geçirir,
  • Sandık sonuç tutanağının ıslak imzalı bir nüshasını alır ve OveO Bina Sorumlusu’na teslim eder,
  • T3 Tutanak Gönder Mobil Uygulaması ile sonuç tutanağının fotoğrafını çeker ve gönderir.

Sandık sonuç tutanağının o seçim çevresinde seçime katılan ve talep eden siyasi parti ve bağımsız adayların müşahitlerine yetecek sayıda kopyası hazırlanarak sandık kurulu başkanı ve üyelerince imzalandıktan ve mühürlendikten sonra verilir (Genelge 138, Madde 46).

Gönüllü Sandık Müşahidi, seçim günü her durumda tarafsız, çözüm odaklı, uzlaşmacı ve sakin tavrını her zaman korumalıdır.

Müşahidin görevini yaparken başvuracağı faydalı kaynaklar nelerdir?

  • Oy ve Ötesi Müşahit El Rehberi
  • Oy ve Ötesi Müşahit İçin Seçim Gününden Önce ve Seçim Günü yapılacaklar Kontrol Listesi
  • Oy ve Ötesi, Sandık Müşahidi Eğitim Sunumu
  • 289 No.lu Seçim Kanunu
  • 138 No.lu Genelge ve 138 No.lu Genelgenin 43 ve 48. maddelerinde değişiklik yapılmasına ilişkin karar

Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu ve Gönüllü Avukatı kimdir?

Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu, seçim öncesinde ve seçim sırasında sorumlu olduğu binadaki sandıklarda görev yapacak gönüllü müşahitlerin koordinasyonundan ve iletişiminden sorumludur.

Seçim gününde görevinizi yaparken karşılaşabileceğiniz sorunların çözümünde görev yaptığınız binadan sorumlu gönüllü Oy ve Ötesi Avukatı’ndan destek alabilirsiniz.

 

Seçim gününden önce, görev yaptığınız binadan sorumlu Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu ile mutlaka, mümkünse yüz yüze, tanışın. Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu’nın ve gönüllü Oy ve Ötesi Avukatı’nın iletişim bilgilerini mutlaka öğrenin ve kaydedin.

 

Sandık müşahidi için seçim öncesi yapılacaklar nelerdir?

  • Görev yapacağınız binayı ve sandık numarasını öğrenin,
  • Görev yapacağınız binadaki Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu ile tanışın,
  • Görevli olduğunuz binanın konumunu haritadan bulun ve seçim gününden önce giderek yerini öğrenin,
  • En az bir Oy ve Ötesi Sandık Müşahidi eğitimine katılın, yüz yüze eğitime katılamadıysanız Oy ve Ötesi sitesinden Müşahit Eğitimi sunumunu izleyin,
  • Oy ve Ötesi sitesinden, Müşahit Rehberi, sandık müşahidi için hatırlatmalar, örnek dilekçe, genelge gibi gerekli dokümanların çıktılarını seçim günü yanınızda bulundurmak üzere hazırlayın,
  • Telefonunuza T3 Tutanak Gönder mobil uygulamasını indirin.

 

Seçim günü evden çıkarken yanınıza almanız gerekenler nelerdir?

  • Üzerinde TC Kimlik Numarası bulunan fotoğraflı kimliğiniz (tercihen TC Nüfus Cüzdanı)
  • Cep telefonu, cep telefonu şarjı ve yedek batarya
  • Müşahit El Rehberi, sandık müşahidi için hatırlatmalar, örnek dilekçe, genelge gibi gerekli dokümanların çıktıları
  • Kağıt-kalem, karbon kağıdı, yiyecek-içecek ve varsa almanız gereken ilaçlar
  • Seçmen Bilgi Kağıdı

 

Sandık müşahidi için seçim sabahı yapılacaklar nelerdir?

  • Görev yaptığınız yere göre sabah oy verme sürecinin başlamasına en az 1 saat 30 dakika kala görev yapacağınız sandığın bulunduğu binada Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu ile buluşun ve müşahit kartınızı teslim alın,
  • Oy verme işleminin başlamasına en az 1 saat 15 dakika kala görev yapacağınız sandığın başında olun, Sandık Başkanı ve kurul üyeleri ile tanışın, gün boyunca görevinizi güler yüzle ve iyi bir ilişki içinde, tarafsız ve yapıcı şekilde yerine getireceğinizi hissettirin,
  • Sandık Başkanı’na eğer kurul üyelerinde eksik varsa kurulda görev yapabileceğinizi belirtin,
  • Sandık Başkanı’na günün sonunda imzalı Sandık Sonuç Tutanağı’nın bir kopyasını almak istediğinizi en baştan belirtin.

 

Seçim sabahı binaya veya sınıfa alınmamanız durumunda ne yapılmalı?

Binaya alınmamanız durumunda;

  • Görevliye müşahit kartınızı gösterin,
  • Okula girmenin yasal hakkınız olduğunu belirtin (Genelge 138, Madde 16),
  • Bina sorumlusu, ilçe sorumlusu veya avukat desteği alın,
  • Daima sakin ve uzlaşmacı tavrınızı koruyun.

Sınıfa alınmamanız durumunda;

  • Sandık Başkanı’na müşahit kartınızı gösterin,
  • Sınıf içerisinde bulunmanın yasal hakkınız olduğunu belirtin (Genelge 138, Madde 16),
  • Bina sorumlusu, ilçe sorumlusu veya avukat desteği alın,
  • Daima sakin ve uzlaşmacı tavrınızı koruyun.

 

Sandık kurulunun eksik kalması durumunda ne yapılır?

Seçimin başlayabilmesi için Sandık Kurulu üye sayısı Başkan dahil en az 4 kişi olmalıdır. Sandık kurulunun eksik kaldığı durumlarda, Sandık Başkanı’nın onayıyla sandık kuruluna girebilirsiniz. Sandık kuruluna girmeniz durumunda, eğer oyunuzu bir başka binada kullanacaksanız gün içerisinde kendi sandığınıza gitmeniz gerektiğini en baştan Sandık Başkanı’na belirterek bu konuda teyidini almalısınız.

Kurul için gerekli en az 4 kişi (başkan dahil) önce yedeklerden tamamlanmaya çalışılır, yedeklerden de tamamlanamazsa, eksikler o sandık çevresinde seçme yeterliliğine sahip, okur-yazar kimseler arasından başkan tarafından seçilir (Genelge 138, Madde 9).

 

Seçim sabahı ile ilgili önemli hatırlatmalar nelerdir?

Seçim torbasının açılması:

İçerisinde zarf, pusula ve diğer malzemelerin bulunduğu paketlerin ilk kez sandık çevresinde üyeler nezdinde açılması gereklidir. Aksi durumlarda tutanak tutulur ve mutlaka Sandık Kurulu Tutanak Defteri’ne işlenir.

Sandık kurulu, oy pusulası paketlerinin üzerinde YSK mührü ile numarası ve zarfların üzerinde YSK amblemi ile İlçe Seçim Kurulu mührü dışında bir işaret olup olmadığını, pusula ve zarfların filigranlı kağıttan üretilmiş olduklarını, yırtık olmadıklarını ve bütün zarfların boş olduğunu kontrol etmeli, bunun dışında bir durum varsa Sandık Kurulu Tutanak Defteri’ne işlemelidir.

Sayım Döküm Cetveli’nin (çetele) ve Sandık Sonuç Tutanağı’nın boş olduğu kontrol edilmelidir. Sayım Döküm Cetveli’nin ve/veya Sandık Sonuç Tutanağı’nın dolu, imzalı veya işaretlenmiş gelmesi halinde İlçe Seçim Kurulu’ndan yenileri istenir ve bu durum sandık kurulu tutanak defterine işlenir.

Sandık Sonuç Tutanağı kesinlikle boşken imzalanıp mühürlenmez.

 

Zarfların ve oy pusulalarının mühürlenmesi:

Zarfların ve oy pusulalarının Sandık Kurulu Mührü ile mühürlenmesi uygulaması devam etmektedir ve Sandık Kurulu’nun görevleri arasındadır. Sabah seçim başlamadan zarflar ve pusulalar mühürlenmeli ve mühürlendiği tutanak defterine yazılmalıdır (Genelge 138, Madde 24).

Eğer sandık kurulu ikaz edilmesine rağmen zarf ve pusulaları mühürlemiyorsa, bu durumda şikayet hakkı kullanılarak dilekçe yazılmalı, YSK okul sorumlusu ve (okulun genelinde böyle bir sorun varsa) gerekirse İlçe Seçim Kurulu’na haber verilmelidir.

Eğer bir sandıktan sabah tüm zarflar ve pusulaların sandık kurulu tarafından mühürlenmiş olmasına rağmen mühürsüz pusulalar çıkarsa, müşahit şikayet hakkını kullanabilir.

Şikayet ve İtiraz nedir:

Sandık Kurulu Başkanı’nın ve Sandık Kurulu’nun yaptıkları işlemlerin, aldıkları tedbirlerin kanunlara aykırı olduğunun tespit edilmesi durumunda, Sandık Kurulu’na başvurarak durumun bildirilmesine “Şikayet”, İlçe Seçim Kurulu’na başvurarak durumun bildirilmesine ise “İtiraz” denilir.

Şikayet sandık kuruluna, itiraz ise İlçe Seçim Kurulu’na yapılır.

Seçme yeterliliğine sahip her seçmen şikayete ve itiraza yetkilidir (Genelge 138, Madde 56).

Tüm şikayet dilekçeleri 2 nüsha olarak hazırlanır ve bir nüshası Sandık Kurulu’na, bir nüshası da gün sonunda Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu’na teslim edilir.

Yazdığınız dilekçelerin Sandık Başkanı tarafından reddedilmesi halinde gönüllü avukatlarımızdan destek alabilirsiniz. Reddedilen şikayet dilekçelerinin de Sandık Tutanak Defteri’ne işlenmesi gerekmektedir.

 

Oy verme süreci ile ilgili önemli hatırlatmalar nelerdir?

Oy verme işlemi doğu illerimizde (Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elâzığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkâri, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis illerinde ve bu illerde bulunan ceza infaz kurumlarında) 07:00’de başlar ve 16:00’da biter, diğer batı illerimizde ise 08:00’de başlar, 17:00’de biter.

Seçmenin kimlik tespiti: (Genelge 138, Madde 29)

Seçmenin kimliği ile seçmen listesindeki ismi kontrol edilmeden kesinlikle oy kullandırma aşamasına geçilmemelidir.

Kimlik tespiti, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarasını (TCKN) taşıyan, seçmenin kimliğini tereddütsüz ortaya koyan, fotoğraflı, resmi nitelikteki belgeler ile yapılır. Seçmen Bilgi Kağıdı tek başına kimlik tespiti için yeterli değildir.

Seçmenin imzası oyunu kullandıktan sonra, kimliği iade edilirken alınmalıdır. Böylece seçim sonunda sandıktan çıkan geçerli zarf sayısı ve oy kullanan seçmen sayısı arasındaki tutarsızlıkların önüne geçilebilir.

Mükerrer oy kullanılmasını engellemek için seçmenin doğru yeri imzaladığından emin olunmalıdır.

Oy verme süreci:

Seçmenden oy kabinine girmeden önce çanta, cep telefonu, fotoğraf makinesi vb. eşyalarını kurul masasına bırakması istenir; ancak hiçbir zaman zor kullanılamaz, üst araması yapılmaz. Bu tip durumlarda müşahitlerin doğrudan seçmenle değil, sadece sandık başkanı ile iletişime girmesi doğrudur.

Seçmenin oyunu tek başına kullanmasına engel olacak bir bedensel engeli yoksa oy verme kabinine tek başına girmelidir.

Sandık Başkanı ihtiyaç duyan seçmenlere (örneğin okuma yazma bilmeyen seçmen) oy pusulasını ve nasıl oy vereceğini herkesin duyacağı şekilde, açıkça ve yönlendirmeden anlatır, seçmen kabine tek başına girerek oyunu kullanır.

Sandık kurulu başkan veya üyeleri, oy verme sırasında seçmenlere yardım etmek amacıyla kapalı oy verme yerine giremez.

Seçmen, kapalı oy verme yerinden dışarı çıkmadıkça, hiç kimse oraya giremez. Ancak kapalı oy verme yerinde, normal süreden fazla kalan seçmenler, kurul başkanı tarafından makul bir süre verilerek uyarılır. Bu uyarıya rağmen kapalı oy verme yerinden çıkmayan seçmen, oradan çıkarılır (298 Sayılı Seçim Kanunu, madde 92).

Hiçbir seçmene hiçbir koşul altında ikinci bir oy pusulası ve zarfı verilmez.

Seçmen oyunu herkesin önünde sandığa atar.

“Evet” veya “Tercih” mührü, oyunu kullanan seçmenden, imzası alınırken ve kimliği teslim edilirken geri alınır.

Seçmen, imza atmasını bilmiyor veya herhangi bir sakatlığı nedeniyle imza atacak durumda değilse, imza için ayrılmış olan bölüme sol elinin başparmağını basar. Sol elinin başparmağı olmayanların hangi parmağını bastığı listenin imza bölümüne ayrıca yazılır. Hiç parmağı olmayan seçmenin durumu adı karşısına yazılıp başkan tarafından imzalanır.

Oyunu kullanan seçmen sandık çevresini terk eder, orada kalamaz.

Sandıklar ve oy verme gereçleri sayım ve döküm işlemleri bitinceye kadar oy verme yerinden çıkarılamaz.

Engelli seçmenlerin oy kullanması: (Genelge 138, Madde 26)

Görme engelliler, felçliler, elleri eksik olanlar veya bu gibi tek başına oy vermelerini engelleyecek bedensel engeli olanlar, akrabaları ya da başka bir seçmen yardımıyla oylarını kullanırlar.

Bedensel engelli seçmen oy kullanırken, refakatçinin sözlü ya da yazılı olarak yönlendirme yapmadığından emin olunmalıdır.

Sandık kurulu başkan veya üyeleri, engelli seçmenlere yardım etmek amacıyla oy verme kabinine giremez, oy kullanma sırasında yardım edemez.

Bir refakatçi yalnızca bir bedensel engelli seçmene refakat edebilir. Bu kurala uyulmadığı durumlarda müşahit Sandık Başkanı’nı uyarır, uyarısı dikkate alınmıyorsa tutanak tutulmalıdır.

Zihinsel engeli olduğu düşünülen seçmenler:

Bir kişinin zihinsel engelli olup olmadığının teşhisi sandık kurulunun bilgisi ve yetkisi dahilinde değildir. Seçmenin zihinsel bir engeli olduğu düşünülse de seçmenin adı seçmen listesinde bulunuyorsa ve kimliği doğrulanmışsa o seçmene oy kullandırılır.

Oy kullanma hakkının engellenmesi suçtur; ancak oyunu kullanmasını engelleyecek bedensel bir engeli olmayan her seçmen kesinlikle tek başına ve yardım almadan oy kullanmalıdır.

 

Okuma-yazma bilmeyen seçmen:

Sorduğu ve istediği takdirde yalnızca Sandık Başkanı, okuma-yazma bilmeyen seçmene nasıl oy verileceğini kabinin dışında, herkesin görüp duyacağı bir şekilde, yönlendirmeden açıklar (Genelge 138, Madde 28).

Okuma-yazma bilmeyen seçmenlere oy verme sırasında yardım etmek amacıyla oy verme yerine kendisinden başka kimse giremez ve oy kullanma sırasında yardım edemez (Genelge 138, Madde 28).

Okuma-yazma bilmeyen seçmen oyunu kullandıktan sonra imza atmayı bilmiyorsa sol elinin başparmağını basar. Sol elinin başparmağı olmayanların hangi parmağını bastığı listenin imza bölümüne ayrıca yazılır. Hiç parmağı olmayan seçmenin durumu adı karşısına yazılıp başkan tarafından imzalanır.

 

142 no’lu belge:

Sandık Kurulu Başkan ve üyelerine ve seçim günü için görevlendirilen bina sorumlusu, kolluk güçleri, ulaşım görevlileri gibi kişilere oy kullanmaları için verilen belgedir.

142 belgesi olan kişiler görev yaptıkları bölgede bir sandıkta, seçmen listesine kayıtlı olmasalar da bu belgeleri ile oylarını kullanabilirler.

142 belgesi ıslak imzalı ve orijinal olmalıdır.

142 belgesi ile oy kullanan seçmenlerin adı seçmen listesinin sonuna eklenir ve adının karşısına imzası alınır.

142 belgesi seçmenden, oyunu kullanmadan önce adı seçmen listesinin sonuna eklenip imzası alınarak teslim alınır ve kesinlikle iade edilmez, seçim sonunda diğer seçim evrakı ile birlikte İlçe Seçim Kurulu’na teslim edilir.

 

Kolluk kuvvetleri:

Seçimin güvenliğini sağlamakla görevli kolluk güçleri dışında, resmi üniforma ve silah taşıyanlar sandığın konulduğu bina ve müştemilatına giremez (Genelge 138, Madde 16).

Sandık düzenini bozan bir durum oluşursa Sandık Başkanı ve üyelerinin çağrısı ya da seçmenlerin ihbarı ile sandık çevresine kolluk güçleri davet edilebilir.

Bu madde uyarınca sandık çevresine gelen kolluk güçleri, başkanın talebine veya kurulun kararına uymak zorunda olup, çağrı veya ihbar sebebi ortadan kalkınca sandık çevresinden ayrılır. Kolluk kuvvetinin sandık kurulunu denetleme gibi bir yetkisi yoktur.

Kolluk kuvvetleri kendilerine verilen 142 no’lu belge ile oy kullanabilirler. Ancak bu belgeyi sandık kuruluna teslim etmeleri gerekmektedir (Genelge 138, Madde 32).

Gönüllü sandık müşahidinin oyunu kullanması:

Gönüllü sandık müşahidi, gün içerisinde Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu’nu haberdar ederek, en hızlı şekilde oyunu kullanacağı binaya gidip oyunu kullanır ve oy verme işleminin bitmesine en az 1 saat kala görev yaptığı sandığın başına döner.

 

Sayım-döküm süreci ile ilgili önemli hatırlatmalar nelerdir?

 

Oy verme işlemi doğu illerimizde 16:00, batı illerimizde ise 17:00’da sona erer.

Oy verme işlemi sona erdiği sırada oy vermek için hâlâ bekleyen seçmenler varsa, kimlikleri toplanır ve sırayla oy kullandırılır. Bu saatten sonra gelen seçmen oy kullanamaz.

Sandık seçmen listesindeki bütün seçmenlerin oylarını kullanmış olmaları halinde dahi oy verme işleminin daha önceden belirlenmiş bitiş saatinden önce sandıklar kesinlikle açılmaz.

 

Sayım ve döküm açık olarak yapılır. Oy verme yerinde bulunanlar sayım ve dökümü izleyebilirler (Genelge 138, Madde 35). Bu madde uyarınca sayım- döküm işlemlerini izlemek müşahidin hakkıdır.

Seyyar sandık kurulu ile ilişkilendirilen sandıklar için dikkat edilmesi gereken noktalar:

Her seyyar sandık bir sabit sandıkla ilişkilendirilir ve oy verme işlemi tamamlandığında sabit sandık çevresine giderek sandıkların açılmasını bekler.

Bir seyyar sandık ile ilişkilendirilen sandık kurulu, seyyar sandık kurulu gelmeden ve uygunluk teslim tutanağı ile seyyar sandık kuruluna ait zarflar teslim alınmadan, oy verme işleminin bitiş saati geçmiş olsa bile kendi sandığını açamaz.

Seyyar sandık geldiğinde önce seyyar sandık açılır.

Seyyar sandıktaki zarflar seyyar sandık kurulu tarafından sayılır, geçerli ve geçersiz zarflar ayrılır. Geçersiz zarflar seçim sonunda İlçe Seçim Kurulu’na teslim edilmek üzere paketlenir ve sabit sandık kurulunda kalır.

Seyyar Sandık Uygunluk Teslim Tutanağı düzenlenir ve her iki sandık kurulu tarafından imzalanır, her iki sandık kurulunda da bir örneği kalır.

Seyyar sandıktan çıkan geçerli zarflar daha sonra açılan ilişkilendirilmiş sandıktaki geçerli zarflarla karıştırılarak sayım döküm işlemlerine devam edilir.

 

Sayım- döküm işlemleri:

 

Geçersiz zarflar: (Genelge 136, Madde 38)

  • Sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan,
  • Yüksek Seçim Kurulu filigranı olmayan kağıttan imal edilmiş olan,
  • Üzerinde Yüksek Seçim Kurulu amblemi olmayan,
  • Üzerinde İlçe Seçim Kurulu ve Sandık Kurulu mührü bulunmayan,
  • Tamamı yırtılmış olan,
  • Üzerinde İlçe Seçim Kurulu ve Sandık Kurulu mührü dışında herhangi bir mühür, imza, yazı, parmak izi veya herhangi bir işaret bulunan zarflar geçersiz sayılır.

Üzerinde sandık kurulu mührü bulunmamasına rağmen Türkiye Cumhuriyeti YSK filigranı, amblemi ve İlçe Seçim Kurulu mührü bulunan zarflar ile üzerinde leke veya çizik bulunsa dahi bunun özel işaret koymak amacıyla yapıldığı kesin olarak anlaşılamayan zarflar geçerli sayılır.

Geçersiz zarflar ayrıldıktan sonra sayılır, açılmaz, kesinlikle yakılmaz ve İlçe Seçim Kurulu’na teslim edilmek üzere paketlenir.

Geçerli zarfların sayısı oy verenlerin sayısından fazlaysa:

Sandık başkanı geçerli zarflar arasından fazla zarf sayısı kadar zarfı rastgele seçer ve bu zarflar açılmadan yakılır. Yakılarak imha sadece bu aşamada yapılır.

Geçersiz zarflar ayrıldıktan sonra, kalan geçerli zarf sayısı oy verenlerin sayısına eşit veya eksik ise başka işlem yapılmaz ve geçerli zarfların açılmasına başlanır.

Zarfların açılması:

Zarflar açılmadan önce Sayım ve Döküm Cetvellerinin boş ve yazısız olduğu Başkan tarafından hazır bulunanlara gösterilir.

Aynı zarf içinde birden fazla oy kullanıldığından, zarfın içinden çıkan oy pusulaları okunmadan önce, seçim türüne göre ters çevrilerek tasnif edilip masanın üzerine konulur.

Hesaba katılmayan oy pusulaları:

Hesaba katılmayan oy pusulası geçersiz oy pusulasından farklı bir kavramdır, şu durumlarda oy pusulaları hesaba katılmaz:

  • Zarfın içinden el ilânı, broşür ya da özel bir işaret, yazı veya şekil taşıyan kâğıt veya işaret amacı taşıyan herhangi bir madde çıkmış olması halinde, bu zarftan çıkan oy pusulaları hesaba katılmaz.
  • Zarfın içerisinden aynı seçim türüne ait birden fazla oy pusulası çıkmış olması halinde, sadece bu seçim türüne ait oy pusulaları hesaba katılmaz, diğerleri hesaba katılır.
  • O zarfta kullanılması gereken oy pusulalarından biri eksik çıksa bile, zarftan çıkan diğer oy pusulası hesaba katılır.

 

Geçersiz oy pusulaları: (Genelge 138, Madde 42)

  • T.C. Yüksek Seçim Kurulu filigranı ve sandık kurul mührü basılmayan,
  • YSK’nın belirlediği biçim ve renkte olmayan,
  • Hiçbir yerine “Evet” veya “Tercih” mührü basılmamış olan,
  • Partilere ve bağımsız adaylara ayrılmış alanlardan birden fazlasına mühür basılmış olan,
  • Birden fazla siyasi parti veya bağımsız aday alanına basılmış ya da taşmış mühür bulunan,
  • Bütünlüğü bozulacak şekilde yırtılmış ve kopartılmış olan,
  • Üzerinde “Evet” veya “Tercih” mührü dışında veya yerine herhangi bir özel işaret, isim, imza, parmak izi, çizilme, karalama vb. olan,
  • Üzerinde matbu yazı ve şekiller dışında yazı, harf ve şekiller olan,
  • Farklı seçim çevresine ait pusulalar geçersiz sayılır.

Geçerli oy pusulaları: (Genelge 138, Madde 42)

  • Zarfların açılması ve oyların okunması sırasında yırtılan veya bütünlüğü bozulmaksızın bir kısmı kazara yırtılan,
  • Herhangi bir şekilde lekelenmiş olup da bunun özel olarak işaret koymak amacıyla yapılmamış olduğu anlaşılan,
  • Birleşik oy pusulasının katlanarak zarfa konulması sebebiyle “Evet” veya “Tercih” mührü ile pusulanın arkasına basılan sandık kurulu mühür izinin pusulanın diğer kısımlarına bulaşmış olduğu,
  • YSK filigranı olduğu halde arkası sandık kurullarının ihmali sonucu mühürlenmemiş,
  • Bir siyasi parti veya bağımsız aday alanına basılan “Evet” veya “Tercih” mührünün alanları ayıran çizgili bölgeye taştığı,
  • Başka bir siyasi parti veya bağımsız adayın alanına taşmamak kaydıyla, bir siyasi parti veya bağımsız adayın alanına birden çok “Evet” veya “Tercih” mührü basılan pusulalar geçerli sayılır.

 

Önemli bir hatırlatma:

Zarfların ve pusulaların mühürlenmesi sandık kurulunun görevleri arasındadır. Zarfların ve pusulaların mühürlendiği tutanak defterine yazılmalıdır. Eğer sandık kurulu ikaza rağmen mühürlemiyorsa, bu durumda şikayet hakkı kullanılarak dilekçe yazılmalı, YSK okul sorumlusu ve (okulun genelinde böyle bir sorun varsa) gerekirse İlçe Seçim Kurulu’na haber verilmelidir.

Eğer o sandıktan sabah mühürlenmesine rağmen mühürsüz pusulalar çıkarsa, müşahit şikayet hakkını kullanabilir. Bu konuda Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu’ndan ve Gönüllü Avukatı’ndan yardım isteyiniz.

 

31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde; Büyükşehir olan veya olmayan illerde dört ayrı oy pusulasıyla oylarımızı kullanacağız. Köylerde ise iki ayrı oy pusulası kullanacağız.

İl genel meclisi üyeliklerine ilişkin TURUNCU renkli birleşik oy pusulasını;

Belediye başkanlığına ilişkin MAVİ renkli birleşik oy pusulası ile belediye meclisi üyeliğine ilişkin SARI renkli birleşik oy pusulalarını;

Büyükşehirlerde, büyükşehir belediye başkanlığına ilişkin BEYAZ renkli birleşik oy pusulasını,

Köy seçimlerinde köy muhtarı ile ihtiyar meclisi üyelerinin birlikte yazılı olduğu oy pusulasını;

Mahalle seçimlerinde mahalle muhtarı ile ihtiyar heyeti üyelerinin birlikte yazılı olduğu oy pusulasını; aynı zarfa koyarak oy kullanacağız.  (Genelge 138, Madde 30.)

 

Geçersiz oy pusulası örnekleri:

Bu pusulalara mühür basılmadığı için geçersizdir.

Mühür, iki farklı adayın alanına birden basıldığı için bu oy pusulaları geçersizdir.

Mühür, iki farklı adayın alanına taştığı için bu oy pusulaları geçersizdir.

Oy pusulalarının üzeri çizilmiş, karalanmış ya da özel bir işaret konulmuş olduğu için, bu oy pusulaları geçersizdir. Mühür ve işaretin aynı adayın alanı içinde olması da bu durumu değiştirmez.

 

Geçerli oy pusulası örnekleri:

UNUTMAYIN! Herkesin 1 oyu vardır. 1 oy, 1 kere sayılır ve sadece 1 yere yazılır.

Sayım döküm cetvellerinin doldurulması:

  • Sayım ve Döküm cetvellerinin doldurulmasına geçilmeden önce cetvellerinin boş ve yazısız olduğu Sandık Kurulu Başkanı tarafından hazır bulunanlara gösterilir.
  • Açılan zarfların içinden çıkan oy pusulaları okunmadan önce, seçim türüne göre ters çevrilerek tasnif edilip masanın üzerine konulur.
  • Mahalli idare organları seçimlerinde;
  • Büyükşehirlerde, sırasıyla
    • büyükşehir belediye başkanlığı,
    • belediye başkanlığı,
    • belediye meclisi üyeliği ve
    • muhtarlık,
  • Diğer illerde, sırasıyla
    • belediye başkanlığı,
    • belediye meclisi üyeliği,
    • il genel meclisi üyeliği ve
    • muhtarlık,

seçimlerine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılır..

  • Her sayım ve döküm için ayrı çetele tutulur.
  • Sayım ve döküm cetveli doldurulurken, siyasi partilerin ve bağımsız adayların oyları orada bulunanlara sandık başkanı tarafından yüksek sesle ilan edilir.
  • Sayımın sonucuna itiraz olması halinde sayım ikinci kez yapılır. Eğer ilk ve ikinci sayımın sonuçları aynı değilse, üçüncü sayım (tek kişi tarafından) yapılır.

Sayım Döküm Cetveli doldurulurken faydalı olacak iki önemli hatırlatma:

  • Oyların sayımı esnasında her 20 okuma sonrasında sayıların karşılaştırılması en sağlıklı yöntemdir. Sandık Başkanı’na sayım öncesi hatırlatın.
  • Çetele tutan yeteri kadar kişi varsa, çetele tutmak yerine dikkatinizi oy pusulalarına ve oyların doğru yazıldığına vermeniz daha önemlidir.

Tutanakların doldurulması:

Sandık kurulu, her seçim türü için ayrı ayrı hazırlanmış sandık sonuç tutanağını iki nüsha olarak, sayım ve döküm işlemleri sırasında elde edilen bilgilere ve sayım ve döküm cetveli sonucuna göre düzenler. (Genelge 138, Madde 45) Tutanakların düzenlenme mantığı çok benzerdir.

 

Sandık Sonuç Tutanağı doldurma örneği:

 

Önemli Hatırlatma:

Sonuçlar belirlenmeden önce, kurulun boş sonuç tutanaklarını imzalaması yanlış bir uygulama olup, böyle bir durumda Sandık Başkanı uyarılmalıdır, eğer şikayetiniz umursanmıyorsa tutanak tutulmalıdır.

 

Önemli Hatırlatma:

Tutanak doldurulduktan sonra, Sandık Başkanı ve Sandık Kurulu Üyeleri tarafından imzalanır, Sandık Kurulu mührü ile mühürlenir. İmzasız ve mühürsüz tutanaklar geçersizdir.

 

Seçim gününün sonunda Gönüllü Sandık Müşahidinin Yapması gerekenler:

 

  • Sandık Müşahidi sandık sonuç tutanağının ıslak imzalı bir nüshasını alır ve Oy ve Ötesi Bina Sorumlusu’na teslim eder. Sandık Sonuç Tutanağı’nın imzalı ve mühürlü bir kopyasını almak müşahidin yasal hakkıdır (Genelge 138, Madde 46).

Sandık Başkanı sonuç tutanağını vermezse nazikçe, seçim başlamadan bu konuda kendisinden teyit aldığınızı hatırlatın. O sandığa ait tutanağı aslına göre doldurup, başkan ve sandık kurulu üyelerinden imzalamalarını rica edebilirsiniz.

  • Sandık Müşahidi T3 Tutanak Gönder Mobil Uygulaması ile Sandık Sonuç Tutanağı’nın fotoğrafını çeker ve gönderir.

Seçim sonunda tutanakların birer kopyası sınıf kapılarına asılır.

Binanızda müşahit olmayan sandıkların tutanaklarının da fotoğraflarını T3 Tutanak Gönder Mobil Uygulaması ile çekip göndermeyi ihmal etmeyin.